Certificatie
Bij certificatie toetst een onafhankelijke certificatie-instelling of het kwaliteitssysteem van een instelling voldoet aan vooraf vastgestelde normen. Er bestaan twee vormen van certificatie:
Certificatie onder accreditatie van de Raad voor Accreditatie
Dit is gebonden aan een aantal strikte regels. Zo moet de toetsing plaatsvinden door een onafhankelijke certificeerder die niet tegelijk een adviserende rol mag vervullen. Het certificaat heeft een beperkte geldigheidsduur en tussentijdse toetsing is verplicht. Voorbeelden zijn ISO-certificatie en HKZ-certificatie.
Certificatie, niet onder accreditatie van de Raad voor Accreditatie
Een voorbeeld hiervan is het Model Intern Kwaliteitssysteem voor Verpleeghuizen (MIK-V).
Dit toetsingssysteem is ontwikkeld door de branchevereniging Arcares. Het normenpakket is ontwikkeld door een adviescollege. De certificering is uitbesteed aan één onafhankelijke certificatie-instelling.
Accreditatie
Accreditatie wordt ook in twee betekenissen gebruikt. De formele definitie luidt: de erkenning door een gezaghebbende organisatie dat een andere organisatie of persoon competent is om een bepaalde taak uit te voeren.
De Raad voor Accreditatie is de gezaghebbende organisatie die accreditaties verleent aan certificerende instellingen, onder andere om te toetsen op basis van de HKZ-schema’s. Daarnaast is accreditatie een begrip in de ziekenhuiswereld. Het heeft dan betrekking op het voldoen aan afdelingsspecifieke normen, die zijn ontwikkeld door het Nederlands Instituut voor Accreditatie van Ziekenhuizen, samen met beroepsdeskundigen uit de sector. De toetsing wordt niet uitgevoerd door een onafhankelijke certificatie-instelling, maar door een auditorenteam onder regie van het NIAZ. De auditoren zijn meestal vakgenoten uit de betreffende discipline. Men noemt deze vorm van toetsing ook wel peer review.
Visitatie
Visitatie is een vorm van onderlinge toetsing. Het is een structuurgerichte beoordeling van kwaliteit door vakgenoten uit een soortgelijke instelling. Zij toetsen het professioneel handelen aan de hand van door de beroepsvereniging geaccepteerde criteria. Van oudsher vindt visitatie veel plaats bij medisch specialisten en huisartsen. Als visitiatiecriteria landelijk gehanteerd worden, kunnen ze in een certificatieschema opgenomen worden. Dit is bijvoorbeeld gebeurd bij de dialysecentra.